Görsel: Dosseman, Wikimedia Commons (Kaunos Monopteros 6739.jpg), CC BY-SA 4.0
Kaunos Monopteros
Kare bir kaide üzerinde sekiz İon sütununun taşıdığı, konik çatılı yuvarlak yapı. Mezar ya da Roma'ya saygı anıtı olduğu tartışılıyor.
Monopteros, Küçük Kale'nin kuzeybatı eteği ile liman arasındaki dar düzlüktedir. Burada mimari parçalarla birlikte üç kadın heykeli ve bir herme (başlı sütun) bulunmuştur.
Yapı
Yapı, 7,80×7,85 metrelik üç basamaklı, kareye yakın bir kaide üzerinde yükselir. Kaidede devşirme mermer bloklar kullanılmıştır. Üst yapı yuvarlaktır: sekiz İon sütunu konik bir çatıyı taşır. İç mekâna ait hiçbir parça bulunmadığından yapının çevresinin açık olduğu düşünülüyor. Çatının yüzeyi balık pulu motifiyle bezelidir. Yapının yüksekliğinin genişliğinden fazla olması, Roma mimarı Vitruvius'un monopteroslar için koyduğu kurala uyar.
Tarih ve işlev
Bir sütun başlığı ve kadın heykellerinin üslubu yapının MÖ 1. yüzyılda yapıldığını gösteriyor. İşlevi konusunda iki görüş var:
Kaunos ile Roma'nın arasının iyi olduğu bu dönemde, Roma'da sık görülen bu yapı türünün bir benzeri Kaunos'ta da yapılmak istenmiş olabilir.
Yapı bir mezar anıtı olabilir. Sütun aralarına yerleştirildiği düşünülen kadın heykelleri ve köşelerdeki aslan heykelleri, Arkaik dönemden beri mezar yapılarıyla ilişkilidir.
Köyceğiz'deki Kaunos Aslanı'nın bu yapıyla ilişkilendirildiği düşünülüyor. Çatı ve tavan parçalarının restorasyonu sürüyor.

